nsoSesotho sa Leboa

Peony: Kgaetšedi ya Twin ya Peony .

Aug 12, 2025

Tlogela molaetša .

Peony ke e nngwe ya matšoba a tshela a tumilego a naga ya gešo ya bogologolo. "Bontši" ka polelo ya "gare ga matšoba a makgolo, leina la yona ke la bogologolo kudu" le šupa Peony. Leina "Peony" le ile la rekotwa la mathomo ka go "Shennong Bencao Jing" (Shen Nong's classic ya Materia Medica) nakong ya qin le Han dynasties. Ka lebaka la sebopego sa yona se se kgahlišago le mmala wo o phelago, e homophonic ka semelo sa Setšhaena "婥約" (婥約), seo se hlalošago ponagalo ye botse, ke ka fao leina le "shaoyao." E tsebja gape bjalo ka "jiangli," "Moguhua," le "Lanweichun."

Cui Bao wa lešika la bogoši la Jin o ngwadile ka go "Gujin Zhu" ya gagwe (dintlha ka mehleng ya bogologolo le ya sebjalebjale): "Go na le mehuta ye mebedi ya peony: peony ya mešunkwane le peony ya kota. Peony ya kota e na le matšoba a magolo, a lefsifsi{1}}mebala a go swana le peony." Lešika la bogoši la Tang le lona le be le šupa go Peony bjalo ka "Wood Peony." Ka go realo, Peony le Peony di tsebja bjalo ka "matšoba a mabedi a go tšwelela kudu." Dibopego tša tšona tša matšoba di a swana, di fapana ka tlhago ya tšona ya mešunkwane le ya kota. Li Shizhen o kile a re, "Gare ga matšoba ka moka, Peony ke ya mathomo gomme Peony ke ya bobedi. Ka fao, batho ba bitša Peony kgoši ya matšoba le Peony tona ya matšoba." Se se ile sa hloma maemo a Peony bjalo ka Tona ya Matšoba. Peony ke setlama sa go phela nako ye telele seo se nago le matšoba a magolo ka dibopego tša go fapafapana. Bao ba nago le mafotwana a sego kae ba akaretša dibopego tše di se nago molekane, tša lotus, chrysanthemum le dirosa, mola tšeo di nago le mafotwana a oketšegilego di akaretša dibopego tša mathulelo, laurel, tša gauta, mphapahlogo le hydrangea. Mehutahuta ya dibopego tša matšoba e ka fihlelela go feta lesome. Matšoba a phela gabotse ebile a na le mebalabala, ka bošweu, botala, bopinki, lavender, bophepolo-bohwibidu, bohwibidu, le mehuta ya mebala ya multi{13}}, ka mmala wo mophepolo{14}}bohwibidu le bopinki e le mebala ye e bušago. Peonies e thunya go tloga ka May go fihla ka June, mafelelong a selemo. Ka lebaka la gore matšoba a peony a be a šomišwa mehleng ya bogologolo go hlaola dikotara tša letšatši tša Qingming le Lixia, batho ba re "lebelela dipeonies matšatši a mararo ka morago ga ge Lixia" e phatlaletše.

Dipeonies ke tša setlogo nageng ya gešo le ka leboa la Asia. Di tonya-di kgotlelela ebile di a fetoga, gomme di bjalwa bjalo ka dibjalo tša go kgabiša. Di bile gona pele ga di- peony tša dihlare, tša morago kua nywageng e fetago e 4 000. Bjalo ka naga yeo e nago le mehuta ye e humilego kudu le mohuta wa Paeonia, naga ya gešo e tšea mo e ka bago e tee{6}}ya boraro ya mohuta wa Paeonia ya lefase. Ka fao, naga ya gešo ke bobedi lefelo la kabo ya mehuta ya diphedi tša peony tša naga le lefelo la temo ya mehuta ya peony.

Tšwago ya temo ya peony e ka latišišwa morago go lešika la bogoši la Xia. Nakong ya Wei, Jin, le meloko ya ka borwa le ya ka leboa, naga ya gešo e ile ya thoma go tsebagatša le go hlokomela di-peonies tša lešoka. "The Jin Palace Pavilion" e bolela ka gore: "Jin Palace Pavilion e bitšwa Huizhang, gomme malao a tshela a di-peonies a bjalwa pele ga holo." Di-peonies di ile tša dirišetšwa merero ya go kgabiša kgorong ya mmušo. Nakong ya di- dynasties tša Sui le Tang, di- peony di ile tša tuma kudu, ka temo e oketšega kudu. Le gona ba ile ba thoma go tšwelela malapeng a tlwaelegilego, gomme direto tšeo di neetšwego go bona di ile tša thoma go tšwelela. Sereto sa Meng Jiao sa "Viewing Flowers" se balega ka gore: "Lelapa le lengwe le le lengwe le na le dipeonies, tše boleta kudu le tše bonolo." Ka lešika la bogoši la koša, mehuta ye mefsa ya peony ya temothuo ya temothuo ya dihlare e ile ya tšwela pele go tšwelela. Wang Guan's "Yangzhou Peony Catalogue" e rekota mehuta e mefsa e seswai, go akaretša le "Yuyi Huang," "Yanghua Guanzi," le "Yuanhuang Guanzi." Nakong ya meloko ya Ming le Qing, di-peonies di ile tša hwetša botumo bjo bo oketšegago. Sereto sa Liu Kai sa "Go lebelela dipeonies ka bohlabela bja motse" se bea: "Ka ntle ga motse wa Xiaohuang, Peonies Bloom, gomme go phadima ga mesong go tšwelela dimaele tše dingwe le tše dingwe tše hlano goba tše lesome. Dintlo di eme pele ga matšoba le ka morago ga matšoba, gomme lapa le lengwe le le lengwe le a lema bjalo bjalo ka dihlare tša mulberry le hemp." Peonies ba ka tsela e hlollang ratoa. Ga bjale, mafelo a bona a mathomo a temo nageng ya gešo ke Leboa la China, Shaanxi le ka borwa bja Gansu, gomme gape a bjalwa kudu dinageng tša go feta tše 50, go akaretšwa United States, Fora, Netherlands le Japane.

Le ge go le bonolo go gola le go hlokomela, di-peonies di na le medu ya nama, ye e tiilego yeo e nago le kgonagalo ya gogola. Diforamo tše di phagamišitšwego di loketše go bjalwa mafelong ao a nago le kelelatšhila ye thata goba pula ya godimo.

Dipeonies di gola ka dihlopha gomme di lokile-di swanetše go bjalwa ka mafelong a magolo, go hlola "mawatle a matšoba" a go kgahliša. Ka dirapeng, di-peonies di ka kopanywa le maswika bakeng sa mafelelo a mabotse kudu. Dipeonies di ka šomišwa gape bjalo ka matšoba a go segwa manyalong. Go bolelwa ga pele mo go rekhotilwego ga sebjalo se go ka hwetšwa karolong ya "Zhengfeng" ya "Puku ya Dikoša": "Monna le Mosadi, ba fana ka metlae di-peonies." Peony e fetogile mpho magareng ga banna le basadi nakong ya bobedi ya go beana mabaka le ya go arogana, e bontšha kholofetšo ya lerato goba maikutlo a go laelana. Ka fao, Peony e tsebja gape bjalo ka "jiangli," "Keli," "Heli," le "licao," gomme e bile seka sa lerato nageng ya gešo go tloga mehleng ya bogologolo.

Se se bontšha gore Peony ke sebjalo sa bohlokwa kudu sa serapeng, se fana ka mehola ye mebotse kudu ya naga le ya tikologo ka dirapeng tše di kgethegilego, go lokiša naga ya ditoropong, dibjalo tša ka pitšeng, matšoba a go segwa, le ditirišo tše dingwe tša serapa le tša temothuo ya dihlare.

Peony gape ke setlama sa setšo sa kalafo sa China, seo se boletšwego ka bobedi "Shennong Bencao Jing" le "Shanghan Zabing Lun." Dinyakišišo tša sebjalebjale tša pharmacological di bontšha gore peony e na le palo ye kgolo ya dikarolo tša dikhemikhale, go akaretšwa di-terpene, di-glycoside, di-tannin, di-polysaccharide le di-alkaloid, tšeo di bontšhago dithoto tša go lwantšha dipaketheria le tša go lwantšha kgateletšego. E bile e šoma gabotse go kaonafatša kgopotšo le go itšhireletša ga mmele, le maemo a go alafa a go swana le go betha ga pelo le asthma. Ka fao, lereo la bogologolo "Modimo wa matšoba" ka lebaka la Peony le fetišitšwe go fihla le lehono, gomme go na le motheo wa se.

Romela potšišo .